Muğla’nın Yatağan ilçesi, sadece doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda derin tarihi dokusuyla da dikkat çekmeye devam ediyor. Bölgenin kültürel hafızasında önemli bir yer tutan Katrancı Mahallesi, kendine has mimari üslubuyla bilinen geleneksel evlere ev sahipliği yapıyor. Ancak bu tarihi yapılar, zamanın yıpratıcı etkisine karşı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bu duruma kayıtsız kalmayan genç araştırmacılar ve akademisyenler, kriptoalan.com.tr ekibi olarak bizim de takdirle karşıladığımız örnek bir projeye imza attılar.
TÜBİTAK Destekli Kültürel Miras Projesi
Geleneksel mimarinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla başlatılan ‘Taşın ve Ahşabın Ustalığı: Katrancı Evleri’ isimli proje, bölgedeki tarihi dokunun bilimsel yöntemlerle kayıt altına alınmasını hedefliyor. Marmaris’te eğitim veren özel bir okulun öğrencileri Mustafa Gürdal ve Umut Ata Özdemir tarafından yürütülen bu çalışma, Danışman Öğretmen Nermin Kaya rehberliğinde şekillendi. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) çatısı altında gerçekleştirilen proje, gençlerin kültürel mirasımıza olan duyarlılığını gözler önüne seriyor.
Akademik Dünyadan Güçlü İş Birliği
Projenin bilimsel altyapısı, alanında uzman akademisyenlerin katkılarıyla sağlamlaştırıldı. Selçuk Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Osman Kunduracı ve Dr. Nurcan Bahargülü, öğrencilerin saha çalışmalarına mentörlük yaparak projenin derinliğini artırdı. Ekip, Katrancı evlerinin plan tipolojilerini, kullanılan yapım tekniklerini ve estetik detaylarını yerinde inceleyerek kapsamlı bir dokümantasyon çalışması gerçekleştirdi.
Taş ve Ahşabın Sanata Dönüşümü
Katrancı evleri, yalnızca birer barınma alanı olmanın ötesinde, taş ve ahşap işçiliğinin zirveye ulaştığı sanat eserleri olarak değerlendiriliyor. Özellikle ahşap işlemeciliğinde kullanılan ‘çam kozalağı’ motifleri, bölge mimarisinin en ayırt edici özellikleri arasında yer alıyor. Proje kapsamında bu sanatsal detaylar tek tek analiz edilerek, mimari mirasın envanteri çıkarılıyor. Dijital dünyadaki gelişmeleri yakından takip eden kriptoalan.com.tr olarak, fiziksel dünyadaki bu tür ‘değer’ koruma çalışmalarının, toplumun kültürel kodlarını geleceğe taşıması açısından hayati önem taşıdığına inanıyoruz.
Geçmişten Geleceğe Bir Köprü
Bölgedeki mimari yapı üzerine yıllardır çalışmalar yürüten Prof. Dr. Osman Kunduracı, projenin vizyonunu şu sözlerle özetledi: “Muğla’nın Yatağan ve Kavaklıdere bölgeleri, geçmişin izlerini günümüze taşıyan eşsiz bir mimari laboratuvar gibidir. Öğrencim Dr. Nurcan Bahargülü ile uzun süredir yürüttüğümüz akademik çalışmaların temel amacı, bu mirası koruyarak geleceğe aktarmaktı. Bu çabamızın lise çağındaki gençler tarafından fark edilmesi ve ‘Taşın ve Ahşabın Ustalığı: Katrancı Evleri’ projesine dönüştürülmesi bizleri gururlandırdı.”
Bu anlamlı iş birliği sayesinde, evlerin sadece fiziksel özellikleri değil, aynı zamanda sosyo-ekonomik geçmişi de mercek altına alınıyor. Ortaya çıkan veriler, ileride yapılabilecek restorasyon çalışmaları için kritik bir referans kaynağı oluşturacak.
